Viện Nghiên Cứu Phật Học

 

222. KINH LỆ[1]

Tôi nghe như vầy:

   Một thời, đức Phật du hóa nước Xá-vệ, ngụ tại Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc.

Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

– Nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn niệm xứ.

   Vì sao muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn niệm xứ? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến)[2] năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] quán nội thân đúng như thân,… (cho đến) quán thọ,… tâm,… pháp đúng như pháp. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn niệm xứ. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.[3]

   Nếu muốn tường tận[4] vô minh thì phải tu bốn niệm xứ. Vì sao muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn niệm xứ? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] quán nội thân đúng như thân,… (cho đến) quán thọ,… tâm,… pháp đúng như pháp. Thế nên nói, nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn niệm xứ.

   Nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn chánh cần.[5] Vì sao muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn chánh cần? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém. Đối với pháp ác, bất thiện đã sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng bị đoạn trừ.  Đối với các pháp ác, bất thiện chưa sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng không phát sanh. Đối với pháp thiện chưa sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng phát sanh. Đối với pháp thiện đã sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng được tồn tại lâu dài, không mất đi, không sút giảm, tăng trưởng rộng lớn, tu tập viên mãn. Thế nên nói, muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn chánh cần. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn chánh cần. Vì sao muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn chánh cần? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém. Đối với pháp ác, bất thiện đã sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng bị đoạn trừ. Đối với các pháp ác, bất thiện chưa sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng không phát sanh. Đối với pháp thiện chưa sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng phát sanh. Đối với pháp thiện đã sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng được tồn tại lâu dài, không mất đi, không sút giảm, tăng trưởng rộng lớn, tu tập viên mãn. Thế nên nói, muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn chánh cần.

   [0806a18] Nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn như ý túc. Vì sao muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn như ý túc? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu dục định như ý túc, được thành tựu với sự tinh cần,[6]  nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly.[7] Cũng vậy, [vị ấy] tu tinh tấn định, tu tâm định, tu tư duy định như ý túc, được thành tựu với sự tinh cần, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn như ý túc. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn như ý túc. Vì sao muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn như ý túc? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu dục định như ý túc, thành tựu sự tinh cần, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Cũng vậy, [vị ấy] tu tinh tấn định, tu tâm định, tu tư duy định như ý túc, thành tựu sự tinh cần, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Thế nên nói, nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn như ý túc.

   [0806b06] Nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn thiền. Vì sao muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn thiền? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] lìa dục, lìa pháp ác bất thiện,… (cho đến) chứng đắc Thiền thứ tư, thành tựu và an trú. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bốn thiền. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn thiền. Vì sao muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn thiền? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] lìa dục, lìa pháp ác bất thiện,… (cho đến) chứng đắc Thiền thứ tư, thành tựu và an trú. Thế nên nói, nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu bốn thiền.

   Nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu năm căn. Vì sao muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu năm căn? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tín căn, tinh tấn, niệm, định và tuệ căn. Thế nên nói, muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu năm căn. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu năm căn. Vì sao muốn tường tận vô minh thì phải tu năm căn? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tín căn, tinh tấn, niệm, định và tuệ căn. Thế nên nói, nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu năm căn.

   [0806c01] Nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu năm lực. Vì sao muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu năm lực? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tín lực, tinh tấn, niệm, định và tuệ lực. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu năm lực. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu năm lực. Vì sao muốn tường tận vô minh thì phải tu năm lực? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tín lực, tinh tấn, niệm, định và tuệ lực. Thế nên nói, nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu năm lực.

   Nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bảy giác chi. Vì sao muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bảy giác chi? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu niệm giác chi, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Cũng vậy, [vị ấy] tu trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định; tu xả giác chi, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu bảy giác chi. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu bảy giác chi. Vì sao muốn tường tận vô minh thì phải tu bảy giác chi? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu niệm giác chi, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Cũng vậy, [vị ấy] tu trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định; tu xả giác chi, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Thế nên nói, nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu bảy giác chi.

   Nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu tám chi Thánh đạo. Vì sao muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu tám chi Thánh đạo? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tám chi Thánh đạo, từ chánh kiến,… (cho đến) chánh định. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu tám chi Thánh đạo. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu tám chi Thánh đạo. Vì sao muốn tường tận vô minh thì phải tu tám chi Thánh đạo? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tám chi Thánh đạo, từ chánh kiến,… (cho đến) chánh định. Thế nên nói, nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu tám chi Thánh đạo.

   Nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu mười biến xứ. Vì sao muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu mười biến xứ? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu biến xứ thứ nhất là đất. Đất trùm khắp bốn phương và phương trên phương dưới, là không hai, là vô lượng. Cũng vậy, [vị ấy] tu biến xứ về nước, biến xứ về lửa, biến xứ về gió, biến xứ về màu xanh, biến xứ về màu vàng, biến xứ về màu đỏ, biến xứ về màu trắng, biến xứ về hư không,… (cho đến) tu biến xứ thứ mười là thức,[8] trùm khắp bốn phương và phương trên phương dưới, là không hai, là vô lượng. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu mười biến xứ. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu mười biến xứ. Vì sao muốn tường tận vô minh thì phải tu mười biến xứ? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu biến xứ thứ nhất là đất. Đất trùm khắp bốn phương và phương trên phương dưới, là không hai, là vô lượng. Cũng vậy, [vị ấy] tu biến xứ về nước, biến xứ về lửa, biến xứ về gió, biến xứ về màu xanh, biến xứ về màu vàng, biến xứ về màu đỏ, biến xứ về màu trắng, biến xứ về hư không,… (cho đến) tu biến xứ thứ mười là thức, trùm khắp bốn phương và phương trên phương dưới, là không hai, là vô lượng. Thế nên nói, nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu mười biến xứ.

   [0807b03] Nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu mười pháp vô học.[9] Vì sao muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu mười pháp vô học? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu vô học chánh kiến,… (cho đến) tu vô học chánh trí. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ vô minh thì phải tu mười pháp vô học. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu mười pháp vô học. Vì sao muốn tường tận vô minh thì phải tu mười pháp vô học? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; vị ấy tu vô học chánh kiến… (cho đến) tu vô học chánh trí. Thế nên nói, nếu muốn tường tận vô minh thì phải tu mười pháp vô học.

   Như vô minh, hành cũng như vậy. Như hành, thức cũng như vậy. Như thức, danh sắc cũng như vậy. Như danh sắc, sáu xứ cũng như vậy. Như sáu xứ, xúc cũng như vậy. Như xúc, thọ cũng như vậy. Như thọ, ái cũng như vậy. Như ái, thủ cũng như vậy. Như thủ, hữu cũng như vậy. Như hữu, sanh cũng như vậy.

   Nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn niệm xứ. Vì sao muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn niệm xứ? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; vị ấy quán nội thân đúng như thân,… (cho đến) quán thọ,… tâm,… pháp đúng như pháp. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn niệm xứ. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận già chết thì phải tu bốn niệm xứ. Vì sao muốn tường tận già chết thì phải tu bốn niệm xứ? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu quán nội thân đúng như thân,… (cho đến) quán thọ,… tâm,… pháp đúng như pháp. Thế nên nói, nếu muốn tường tận già chết thì phải tu bốn niệm xứ.

   [0807c04] Nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn chánh cần. Vì sao muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn chánh cần? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém. Đối với pháp ác bất thiện đã sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng bị đoạn trừ. Đối với các pháp ác bất thiện chưa sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng không phát sanh. Đối với pháp thiện chưa sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng phát sanh. Đối với pháp thiện đã sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng được tồn tại lâu dài, không mất đi, không sút giảm, tăng trưởng rộng lớn, tu tập viên mãn. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn chánh cần. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận già chết thì phải tu bốn chánh cần. Vì sao muốn tường tận già chết thì phải tu bốn chánh cần? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém. Đối với pháp ác bất thiện đã sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng bị đoạn trừ. Đối với các pháp ác bất thiện chưa sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng không phát sanh. Đối với pháp thiện chưa sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng phát sanh. Đối với pháp thiện đã sanh nên phát khởi ước muốn tìm cầu phương tiện, dõng mãnh tinh tấn, dốc lòng nỗ lực khiến chúng được tồn tại lâu dài, không mất đi, không sút giảm, tăng trưởng rộng lớn, tu tập viên mãn. Thế nên nói, nếu muốn tường tận già chết phải tu bốn chánh cần.

   Nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn như ý túc. Vì sao muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn như ý túc? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu dục định như ý túc, được thành tựu với sự tinh cần, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Cũng vậy, [vị ấy] tu tinh tấn định, tu tâm định, tu tư duy định như ý túc, được thành tựu với sự tinh cần, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn như ý túc. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận già chết thì phải tu bốn như ý túc. Vì sao muốn tường tận già chết thì phải tu bốn như ý túc? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu dục định như ý túc, thành tựu sự tinh cần, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Cũng vậy, [vị ấy] tu tinh tấn định, tu tâm định, tu tư duy định như ý túc, thành tựu sự tinh cần, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Thế nên nói, nếu muốn tường tận già chết thì phải tu bốn như ý túc.

   [0808a14] Nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn thiền. Thế nào gọi là nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn thiền? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] lìa dục, lìa pháp ác bất thiện,… (cho đến) chứng đắc Thiền thứ tư, thành tựu và an trú. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bốn thiền. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận già chết thì phải tu bốn thiền. Vì sao muốn tường tận già chết thì phải tu bốn thiền? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] lìa dục, lìa pháp ác bất thiện,… (cho đến) chứng đắc Thiền thứ tư, thành tựu và an trú. Thế nên nói, nếu muốn tường tận già chết thì phải tu bốn thiền.

   Nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu năm căn. Vì sao muốn đoạn trừ già chết thì phải tu năm căn? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tín căn, tinh tấn, niệm, định và tuệ căn. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ già chết phải tu năm căn. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận già chết thì phải tu năm căn. Vì sao muốn tường tận già chết thì phải tu năm căn? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tín căn, tinh tấn, niệm, định và tuệ căn. Thế nên nói, nếu muốn tường tận già chết thì phải tu năm căn.

   [0808b09] Nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu năm lực. Vì sao muốn đoạn trừ già chết thì phải tu năm lực? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tín lực, tinh tấn, niệm, định và tuệ lực. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu năm lực. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận già chết thì phải tu năm lực. Vì sao muốn tường tận già chết phải tu năm lực? Khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng

   Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tín lực, tinh tấn, niệm, định và tuệ lực. Thế nên nói, muốn tường tận già chết thì phải tu năm lực.

   Nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bảy giác chi. Vì sao muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bảy giác chi? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu niệm giác chi, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Cũng vậy, [vị ấy] tu pháp trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định; tu xả giác chi, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu bảy giác chi. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận già chết thì phải tu bảy giác chi. Vì sao muốn tường tận già chết thì phải tu bảy giác chi? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu niệm giác chi, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Cũng vậy, [vị ấy] tu pháp trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định; tu xả giác chi, nương hạnh xa lìa, nương hạnh vô dục, nương vào tịch diệt, hướng đến xuất ly. Thế nên nói nếu muốn tường tận già chết thì phải tu bảy giác chi.

   [0808c08] Nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu tám chi Thánh đạo. Vì sao muốn đoạn trừ già chết thì phải tu tám chi Thánh đạo? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tám chi Thánh đạo, từ chánh kiến… (cho đến) chánh định. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu tám chi Thánh đạo. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận già chết thì phải tu tám chi Thánh đạo. Vì sao muốn tường tận già chết thì phải tu tám chi Thánh đạo? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu tám chi Thánh đạo, từ chánh kiến… (cho đến) chánh định. Thế nên nói, nếu muốn tường tận già chết thì phải tu tám chi Thánh đạo.

   Nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu mười biến xứ. Vì sao muốn đoạn trừ già chết thì phải tu mười biến xứ? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu biến xứ thứ nhất là đất. Đất trùm khắp bốn phương và phương trên phương dưới, là không hai, là vô lượng. Cũng vậy, tu biến xứ về nước, biến xứ về lửa, biến xứ về gió, biến xứ về màu xanh, biến xứ về màu vàng, biến xứ về màu đỏ, biến xứ về màu trắng, biến xứ về hư không,… (cho đến) tu biến xứ thứ mười là thức, trùm khắp bốn phương và phương trên phương dưới, là không hai, là vô lượng. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu mười biến xứ. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận già chết thì phải tu mười biến xứ. Vì sao muốn tường tận già chết thì phải tu mười biến xứ? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu biến xứ thứ nhất là đất. Đất trùm khắp bốn phương và phương trên phương dưới, là không hai, là vô lượng. Cũng vậy, tu biến xứ về nước, biến xứ về lửa, biến xứ về gió, biến xứ về màu xanh, biến xứ về màu vàng, biến xứ về màu đỏ, biến xứ về màu trắng, biến xứ về hư không,… (cho đến) tu biến xứ thứ mười là thức, trùm khắp bốn phương và phương trên phương dưới, là không hai, là vô lượng. Thế nên nói, nếu muốn tường tận già chết thì phải tu mười biến xứ.

   [0809a11] Nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu mười pháp vô học. Vì sao muốn đoạn trừ già chết thì phải tu mười pháp vô học? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu vô học chánh kiến,… (cho đến) tu vô học chánh trí. Thế nên nói, nếu muốn đoạn trừ già chết thì phải tu mười pháp vô học. Cũng như vậy, [Như Lai] đã tuần tự chuyên cần, lìa mọi trói buộc, vượt qua, nhổ sạch, lắng dịu, biết khắp và tường tận.

   Nếu muốn tường tận già chết thì phải tu mười pháp vô học. Vì sao muốn tường tận già chết thì phải tu mười pháp vô học? Vì khi đức Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện thế gian; vị ấy đã đoạn trừ… (cho đến) năm thứ ngăn che, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém; [vị ấy] tu vô học chánh kiến,… (cho đến) tu vô học chánh trí. Thế nên nói nếu muốn tường tận già chết thì phải tu mười pháp vô học.

   Đức Phật dạy như vậy, các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong đều hoan hỷ phụng hành.[10]

Chú thích:

 

[1] Nguyên tác: Lệ kinh 例經 (T.01. 0026.222. 0805c10). Lệ (例) chỉ cho những thể thức, phép tắc, phương pháp tu tập mang tính cố định, vững chãi như định lý.

[2] Bản Hán tỉnh lược. Đoạn tỉnh lược này xem tại Mã Ấp kinh, thượng 馬邑經, 上 (T.01. 0026.182. 0725b19-b23): Đoạn trừ tham lam, tâm không tranh đoạt, thấy tài sản hay vật dụng sinh hoạt của người khác không khởi ý muốn nó là của mình. Đối với tham lam, tâm Như Lai đã trừ sạch. Đối với sân hận, hôn trầm, trạo cử cũng vậy. Đoạn nghi trừ hoặc, với các thiện pháp không còn do dự; đối với nghi hoặc, tâm Như Lai đã trừ sạch. Như Lai đã đoạn trừ năm thứ ngăn che này, những thứ khiến tâm nhiễm ô, khiến tuệ yếu kém. (斷除貪伺心無有諍見他財物諸生活具不起貪伺欲令我得彼於貪伺淨除其心如是瞋恚睡眠掉悔斷疑度惑於諸善法無有猶豫彼於疑惑淨除其心彼斷此五蓋心穢慧羸).

[3] Nguyên tác: Số đoạn, giải thoát, quá độ, bạt tuyệt, diệt chỉ, tổng tri, biệt tri (數斷,解脫,過度,拔絕, 滅止,總知,別知). Đây chỉ cho các giai đoạn tu tập. Số đoạn (數斷): Tuần tự chuyên cần (padhāna). Giải thoát (解脫): Lìa mọi trói buộc, lìa dục (vimutta). Quá độ (過度): Vượt qua (pāragata). Bạt tuyệt (拔絕): Nhổ sạch (ubbahati). Diệt chỉ (滅止): Lắng dịu, vắng lặng (upasama). Tổng tri (總知): Biết khắp (pariññā), cũng gọi là “biến tri” (遍知). Biệt tri (別知): Biết rõ tường tận (pajānāti), nghĩa tương tự như “liễu tri” (了知).

Thuật ngữ “số đoạn” (數斷) được hiểu như sau: Đoạn (斷) mang nghĩa là tinh cần, cũng gọi là nỗ lực, với nguyên tác Pāli là padhāna. Sở dĩ đọc “đoạn” (斷) là do sự nhầm lẫn về tự dạng, giữa pahāna (từ bỏ, đoạn dứt) và padhāna (tinh cần, nỗ lực).

[4] Nguyên tác: Biệt tri (別知), tức là “biết rõ tường tận” (pajānāti), cũng gọi là “tuệ tri.” Theo M. 43, Mahāvedalla Sutta (Ðại kinh phương quảng): Pajānāti pajānātī’ti kho, āvuso, tasmā paññavāti vuccati (Vì có tuệ tri, có tuệ tri, này Hiền giả, nên được gọi là trí tuệ), HT. Thích Minh Châu dịch. Tham chiếu: Đại Câu-hy-la kinh 大拘絺羅經 (T.01. 0026.211. 0790b29): Biết như thật nên gọi là trí tuệ (知如是故說智慧).

[5] Tứ chánh đoạn (四正斷). Tham chiếu: A-tu-la kinh 阿修羅經 (T.01. 0026.35. 0476c15); Chiêm-ba kinh 瞻波經 (T.01. 0026.37. 0479a13) gọi là “tứ chánh cần” (四正勤, cattāri padhānāni).

[6] Đoạn hành (斷行, padhāna): Sự tinh cần hay chuyên cần.

[7] Nguyên tác: Thú phi phẩm (趣非品). Tham chiếu: Lậu tận kinh 漏盡經 (T.01. 0026.10. 0432c16): Thú chí xuất yếu (趣至出要).

[8] Mười biến xứ theo kinh này gồm: đất, nước, lửa, gió, màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng, hư không và thức. Mười biến xứ này mang tính thống nhất và xuất hiện trong nhiều bản kinh, luận như: D. 33, Saṅgīti Sutta (Kinh phúng tụng); M. 77, Mahāsakuludāyi Sutta (Đại kinh Sakuludāyi); Kinh

Tăng chi bộ (A. 10.26 - V. 47); Tạp. 雜 (T.02. 0099.549. 0143a16); A-tỳ-đạt-ma Tập dị môn túc luận 阿毘達磨集異門足論 (T.26. 1536.19. 0447a24).

[9] Nguyên tác: Thập vô học pháp (十無學法), tức là 10 pháp vô học, gồm 8 pháp của “bát chánh đạo” (八正道) cộng thêm 2 pháp là “chánh giải thoát” (正解脫) và “chánh trí” (正智). Trật tự “chánh giải thoát” (正解脫) đi trước “chánh trí” (正智) cũng được xuất hiện trong một số kinh, luận như: Bạt-đàhòa-lợi kinh 跋陀和利經 (T.01. 0026.194. 0749b20); A-tỳ-đạt-ma Tập dị môn túc luận 阿毘達磨集異門足論 (T.26. 1536.20. 0452c11); Du-già sư địa luận 瑜伽師地論 (T.30. 1579.34. 0477a16). Tuy nhiên, trong các kinh, luận Phật giáo Theravāda thì nhất quán “chánh trí” (正智) rồi mới đến “chánh giải thoát” (正解脫) như: Chúng tập kinh 眾集經 (T.01. 0001.9. 0052c06); D. 33, Saṅgīti sutta (Kinh phúng tụng); D. 34, Dasuttara sutta (Kinh thập thượng).

[10] Bản Hán, hết quyển 60.

Tác quyền © 2024 Hội đồng quản trị VNCPHVN.

Chúng tôi khuyến khích các hình thức truyền bá theo tinh thần phi vụ lợi với điều kiện: không được thay đổi nội dung và phải ghi rõ xuất xứ của trang web này.