202. KINH TRÌ TRAI¹

Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật du hóa nước Xá-vệ, ngụ tại Đông Viên, giảng đường Lộc Tử Mẫu.

Bấy giờ, vào lúc sáng sớm, Lộc Tử Mẫu Tỳ-xá-khư² tắm gội, mặc áo trắng sạch, dẫn con dâu và các quyến thuộc tuần tự đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lễ rồi đứng sang một bên. Đức Thế Tôn hỏi:
– Này nữ cư sĩ! Bà vừa tắm gội chăng?
Lộc Tử Mẫu Tỳ-xá-khư thưa:
– Bạch Thế Tôn! Hôm nay, con trì trai.³ Bạch Thiện Thệ! Hôm nay, con trì trai.
Đức Thế Tôn hỏi:
– Này nữ cư sĩ! Hôm nay, bà muốn trì pháp trai nào? Vì có ba loại. Thứ nhất là pháp trì trai mục đồng. Thứ hai là pháp trì trai Ni-kiền. Thứ ba là pháp trì trai tám điều bậc Thánh.

Này nữ cư sĩ! Thế nào là pháp trì trai mục đồng?⁴ Ví như đứa trẻ buổi sáng thả bò ra đồng, buổi chiều dẫn bò về thôn. Khi về thôn, nó lại nghĩ: “Hôm nay, ta thả bò ở nơi này, ngày mai ta sẽ thả bò ở nơi kia. Hôm nay, ta cho bò uống nước ở chỗ này, ngày mai sẽ cho bò uống nước ở chỗ kia. Hôm nay, ta cột bò nghỉ ở nơi này, ngày mai sẽ cột bò nghỉ ở nơi kia.” Này nữ cư sĩ! Cũng như thế, nếu người trì trai mà lại suy nghĩ: “Hôm nay, ta ăn thức ăn này, ngày mai sẽ ăn thức ăn kia. Hôm nay, ta uống loại nước này, ngày mai sẽ uống loại nước kia. Hôm nay, ta ăn loại thức ăn mềm này, ngày mai sẽ ăn loại thức ăn mềm kia.” Người này ngày đêm sống trong đam mê, ưa thích tham muốn, đó gọi là pháp trì trai mục đồng. Nếu người trì trai như thế thì không được nhiều lợi ích, không được nhiều phước quả, không được nhiều công đức và không được quảng bá.

[0770b06] Này nữ cư sĩ! Thế nào là pháp trì trai Ni-kiền? Nếu có người xuất gia theo đạo Ni-kiền thì các Ni-kiền sẽ khuyến khích người này: “Để bảo hộ chúng sanh ngoài một trăm do-tuần về phía Đông, ngươi hãy buông bỏ dao gậy! Cũng vậy, để bảo hộ chúng sanh ngoài một trăm do-tuần về phía Nam, phía Tây, phía Bắc thì ngươi hãy buông bỏ dao gậy!” Họ khuyến khích, sách tấn người khác như vậy. Hoặc để bảo hộ chúng sanh có tưởng, không bảo hộ chúng sanh vô tưởng, vào ngày rằm, khi thuyết Biệt giải thoát, ngươi hãy cởi bỏ y phục, đứng lõa thể xoay về phía Đông và nói như vầy: “Ta không có cha mẹ, vợ con, tôi tớ, không có cái thuộc về cha mẹ, vợ con, tôi tớ.” Này nữ cư sĩ! Vị ấy muốn khuyến khích sách tấn với lời nói chân thật, nhưng ngược lại, sự khuyến khích sách tấn trở thành những lời hư dối. Người ấy hằng ngày gặp mặt cha mẹ mình và nghĩ rằng: “Đây là cha mẹ ta.” Cha mẹ người ấy hằng ngày gặp mặt con mình và cũng nghĩ rằng: “Đây là con ta.” Người ấy gặp mặt vợ con và nghĩ rằng: “Đây là vợ con ta.” Vợ con gặp mặt người ấy và cũng nghĩ rằng: “Đây là tôn trưởng của ta.” Người ấy thấy tôi tớ và nghĩ rằng: “Đây là tôi tớ của ta.” Tôi tớ thấy người ấy và cũng nghĩ rằng: “Đây là chủ của ta.” Người ấy thọ dụng dục lạc này, không được cho mà thọ dụng, chứ không phải được cho mà thọ dụng, đó gọi là pháp trì trai Ni-kiền. Nếu người trì trai như vậy thì không được nhiều lợi ích, không được nhiều phước quả, không được nhiều công đức và không được quảng bá.

Này nữ cư sĩ! Thế nào là pháp trì trai tám điều bậc Thánh? Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì suy nghĩ như vầy: “Bậc A-la-hán chân nhân trọn đời xa lìa sát sanh, đoạn trừ sát sanh, buông bỏ dao gậy, biết hổ biết thẹn, có tâm từ bi, làm lợi ích cho tất cả cho đến loài côn trùng. Đối với sự sát sanh, tâm vị ấy đã trừ sạch. Nay tôi trọn một ngày một đêm⁵ xa lìa sát sanh, đoạn trừ sát sanh, buông bỏ dao gậy, biết hổ biết thẹn, có tâm từ bi, làm lợi ích cho tất cả, cho đến loài côn trùng. Đối với việc sát sanh, nay tôi trừ sạch tâm ấy. Tôi thực hành điều này giống với bậc A-la-hán.” Do đó gọi là trai giới.

[0770c02] Lại nữa, này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì suy nghĩ như vầy: “Bậc A-la-hán chân nhân trọn đời xa lìa trộm cướp, đoạn dứt trộm cướp, những gì được cho mới lấy, vui nhận vật được cho, thường ưa bố thí, tâm ưa buông xả, hoan hỷ không bỏn xẻn, không trông chờ báo đáp, không để sự trộm cướp che lấp tâm mình, thường kiểm soát tâm mình. Đối với việc trộm cướp, tâm vị ấy đã trừ sạch. Tôi nay trọn một ngày một đêm xa lìa trộm cướp, đoạn dứt trộm cướp, những gì được cho mới lấy, vui nhận vật được cho, thường ưa bố thí, tâm ưa buông xả, hoan hỷ không bỏn xẻn, không trông chờ báo đáp, không để sự trộm cướp che lấp tâm mình, thường kiểm soát tâm mình. Đối với việc trộm cướp, nay tôi trừ sạch tâm ấy. Tôi thực hành điều này giống với bậc A-la-hán.” Do đó gọi là trai giới.

Lại nữa, này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì suy nghĩ như vầy: “Bậc A-la-hán chân nhân trọn đời xa lìa tà hạnh, đoạn dứt tà hạnh, tu hành Phạm hạnh, chí thành giữ tâm trong sáng, sống không uế nhiễm, lìa dục, đoạn dâm. Đối với việc phi Phạm hạnh, tâm vị ấy đã trừ sạch. Nay tôi trọn một ngày đêm xa lìa nghiệp tà hạnh, đoạn dứt tà hạnh, tu hành Phạm hạnh, chí thành giữ tâm trong sáng, sống không uế nhiễm, lìa dục, đoạn dâm. Đối với sự tà hạnh, nay tôi trừ sạch tâm ấy. Tôi thực hành điều này giống với bậc A-la-hán.” Do đó gọi là trai giới.

Lại nữa, này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì suy nghĩ như vầy: “Bậc A-la-hán trọn đời xa lìa nói dối, đoạn dứt lời nói dối, chỉ nói lời chân thật, ưa thích sự chân thật, an trú nơi chân thật, được mọi người tin tưởng, không dối gạt thế gian. Đối với sự nói dối, tâm vị ấy đã trừ sạch. Tôi nay trọn một ngày đêm xa lìa sự nói dối, đoạn dứt lời nói dối, chỉ nói lời chân thật, vui thích sự chân thật, an trú nơi chân thật, được mọi người tin tưởng, không dối gạt thế gian. Đối với sự nói dối, nay tôi trừ sạch tâm ấy. Tôi thực hành điều này giống với bậc A-la-hán.” Do đó gọi là trai giới.

Lại nữa, này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì suy nghĩ như vầy: “Bậc A-la-hán chân nhân trọn đời xa lìa nghiệp buông lung uống rượu, đoạn dứt việc buông lung uống rượu. Đối với nghiệp buông lung uống rượu, tâm vị ấy đã trừ sạch. Tôi nay trọn một ngày một đêm xa lìa nghiệp buông lung uống rượu, đoạn dứt việc buông lung uống rượu. Đối với nghiệp buông lung uống rượu, nay tôi trừ sạch tâm ấy. Tôi thực hành điều này giống với bậc A-lahán.” Do đó gọi là trai giới.

[0771a02] Lại nữa, này nữ cư sĩ, vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì suy nghĩ như vầy: “Bậc A-la-hán chân nhân trọn đời xa lìa việc nằm giường cao rộng lớn, đoạn dứt việc nằm giường cao rộng lớn, ưa nằm ngồi nơi giường thấp hoặc nệm cỏ. Đối với việc nằm giường cao rộng lớn, tâm vị ấy đã trừ sạch. Tôi nay trọn một ngày một đêm xa lìa việc nằm giường cao rộng lớn, đoạn dứt việc nằm giường cao rộng lớn, ưa nằm ngồi giường thấp hoặc nệm cỏ. Đối với việc nằm giường cao rộng lớn, nay tôi trừ sạch tâm ấy. Tôi thực hành điều này giống với bậc A-la-hán.” Do đó gọi là trai giới.

Lại nữa, này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì suy nghĩ như vầy: “Bậc A-la-hán chân nhân trọn đời xa lìa việc đeo tràng hoa, chuỗi ngọc, xoa hương, phấn sáp, ca múa, hát xướng hoặc đi xem nghe, đoạn dứt việc đeo tràng hoa, chuỗi ngọc, xoa hương, phấn sáp, ca múa, hát xướng hoặc đi xem nghe. Đối với việc đeo tràng hoa, chuỗi ngọc, xoa hương, phấn sáp, ca múa, hát xướng hoặc đi xem nghe, tâm vị ấy đã trừ sạch. Nay tôi trọn một ngày một đêm xa lìa việc đeo tràng hoa, chuỗi ngọc, xoa hương, phấn sáp, ca múa, hát xướng hoặc đi xem nghe, đoạn dứt việc đeo tràng hoa, chuỗi ngọc, xoa hương, phấn sáp, ca múa, hát xướng hoặc đi xem nghe. Đối với việc đeo tràng hoa, chuỗi ngọc, xoa hương, phấn sáp, ca múa, hát xướng hoặc đi xem nghe, tôi nay trừ sạch tâm ấy. Tôi thực hành điều này giống với bậc A-la-hán.” Do đó gọi là trai giới.

Lại nữa, này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì suy nghĩ như vầy: “Bậc A-la-hán chân nhân trọn đời xa lìa việc ăn phi thời, đoạn dứt việc ăn phi thời, chỉ ăn ngày một bữa, không ăn ban đêm, ưa thích ăn đúng thời. Đối với việc ăn phi thời, tâm vị ấy đã trừ sạch. Tôi nay trọn một ngày một đêm này xa lìa việc ăn phi thời, đoạn dứt việc ăn phi thời. Đối với việc ăn phi thời, nay tôi trừ sạch tâm ấy. Tôi thực hành điều này giống với bậc A-la-hán.” Do đó gọi là trai giới.

Người ấy sau khi an trụ tám điều Thánh trai này rồi, dần dần tiến lên tu tập năm pháp. Đó là năm pháp nào? Này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì nghĩ tưởng về Như Lai như vầy: “Đức Thế Tôn là Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Chánh Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.” Người ấy sau khi nhớ nghĩ đức Như Lai như vậy, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có những pháp ác, bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn nhờ nương tựa Như Lai nên tâm an tịnh rồi được hỷ lạc. Nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì nó cũng liền bị tiêu diệt.

[0771b04] Ví như có người trên đầu bám đầy cáu bẩn, nhờ dùng dầu gội hòa nước ấm, cùng với sức người tắm gội nên được sạch sẽ. Cũng vậy, vị Thánh đệ tử Đa văn khi trì trai, nhớ nghĩ về Như Lai rằng: “Thế Tôn là Như Lai, bậc Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.” Người ấy sau khi nhớ nghĩ Như Lai như vậy, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt; nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng liền bị tiêu diệt. Này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn, nhờ nương tựa Như Lai nên tâm an tịnh rồi được hỷ lạc. Nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt.Đó gọi là vị Thánh đệ tử đa văn trì trai theo Như Lai,⁶ cộng trú với Như Lai, nương tựa Như Lai nên tâm an tịnh rồi được hỷ lạc. Nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt; nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng liền bị tiêu diệt.

Lại nữa, này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì nhớ nghĩ về Pháp như vầy: “Pháp này được Thế Tôn khéo thuyết, là pháp cứu cánh, thường hằng, không thay đổi, được biết bởi chánh trí, được thấy bởi chánh trí và được giác ngộ bởi chánh trí.” Vị ấy sau khi nhớ nghĩ về Pháp như vậy rồi, nếu có niệm xấu ác khởi lên, chúng liền bị tiêu diệt, nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn nhờ nương tựa Pháp mà tâm an tịnh rồi được hỷ lạc, nếu có niệm xấu ác khởi lên liền bị tiêu diệt, nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt.

Ví như người trên thân bám đầy cáu bẩn, phải nhờ bột tắm, nước nóng và sức người tắm gội kỹ thì thân thể mới được sạch sẽ. Cũng vậy, vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì nên nhớ nghĩ về Pháp như vầy: “Pháp này được Thế Tôn khéo thuyết, là pháp cứu cánh, thường hằng, không thay đổi, được biết bởi chánh trí, được thấy bởi chánh trí, được giác ngộ bởi chánh trí.” Vị ấy sau khi nhớ nghĩ về Pháp như vậy rồi, nếu có niệm xấu ác khởi lên, chúng liền bị tiêu diệt, nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Này nữ cư sĩ, vị Thánh đệ tử đa văn nhờ nương tựa Pháp nên tâm an tịnh rồi được hỷ lạc, nếu có niệm xấu ác khởi, chúng liền bị tiêu diệt, nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Này nữ cư sĩ, đó gọi là vị Thánh đệ tử đa văn trì trai theo Pháp, cộng trú với Pháp, nương tựa Pháp nên tâm an tịnh rồi được hỷ lạc, nếu có niệm xấu ác khởi lên, chúng liền bị tiêu diệt, nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt.

[0771c02] Lại nữa, này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì nhớ nghĩ về chúng Tăng như vầy: “Chúng đệ tử của đức Thế Tôn khéo hướng cõi lành, phẩm chất chánh trực, thực hành pháp yếu, tùy thuận nơi pháp.⁷ Trong chúng của Như Lai thật có vị đang hướng đến quả vị A-la-hán, có vị đã chứng quả A-la-hán; có vị đang hướng đến quả vị A-na-hàm, có vị đã chứng quả A-nahàm; có vị đang hướng đến quả vị Tư-đà-hàm, có vị đã chứng quả Tư-đà-hàm; có vị đang hướng đến quả vị Tu-đà-hoàn, có vị đã chứng quả Tu-đà-hoàn, đó là bốn đôi tám bậc của Thánh chúng. Chúng đệ tử của Như Lai đã thành tựu giới, thành tựu định, thành tựu tuệ, thành tựu giải thoát và thành tựu giải thoát tri kiến, rất đáng tôn xưng, đáng mời thỉnh, đáng cúng dường, đáng phụng sự, đáng kính trọng, là ruộng phước tốt đẹp cho trời và người.” Vị ấy sau khi nhớ nghĩ về chúng Tăng như vậy rồi, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có các pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn nhờ nương tựa chúng Tăng nên tâm an tĩnh rồi được hỷ lạc, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có các pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Ví như có người trên áo bám đầy bụi dơ, phải nhờ tro, bồ kết, bột giặt, nước nóng và sức người tẩy giặt nên chiếc áo mới được sạch sẽ. Cũng vậy, vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì nhớ nghĩ về chúng Tăng rằng: “Chúng đệ tử của đức Thế Tôn khéo hướng cõi lành, phẩm chất chánh trực, luôn thực hành pháp chánh yếu và tùy thuận nơi pháp. Trong chúng của Như Lai thật có vị đang hướng đến quả vị A-la-hán, có vị đã chứng quả A-la-hán; có vị đang hướng đến quả vị A-na-hàm, có vị đã chứng quả A-na-hàm; có vị đang hướng đến quả vị Tư-đà-hàm, có vị đã chứng quả Tư-đà-hàm; có vị đang hướng đến quả vị Tu-đà-hoàn, có vị đã chứng quả Tu-đà-hoàn. Đó là bốn đôi tám bậc của Thánh chúng. Thánh chúng của Như Lai đã thành tựu giới, thành tựu định, thành tựu tuệ, thành tựu giải thoát, thành tựu giải thoát tri kiến, rất đáng tôn xưng, đáng mời thỉnh, đáng cúng dường, đáng phụng sự, đáng kính trọng, là ruộng phước tốt đẹp cho trời và người.” Vị ấy sau khi nhớ nghĩ về chúng Tăng như vậy rồi, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có các pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn nhờ nương tựa chúng Tăng mà tâm an tĩnh rồi được hỷ lạc, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có các pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Đó gọi là vị Thánh đệ tử đa văn thọ trì trai theo chúng Tăng, cộng trú cùng chúng Tăng, nhờ nương tựa chúng Tăng nên tâm an tịnh rồi được hỷ lạc, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có những pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt.

Lại nữa, này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì nhớ nghĩ về Giới mình đã thọ: “Giới này không khuyết, không thủng, không tì vết, không vẩn đục, rất rộng lớn, không trông chờ báo đáp, được bậc trí ngợi khen, khéo hoàn thiện, khéo thú hướng, khéo thọ trì.” Vị ấy sau khi nhớ nghĩ Giới mình đã thọ rồi, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có các pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn nhờ nương tựa Giới nên tâm an tịnh rồi được hỷ lạc, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có các pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt.

[0772a07] Ví như một tấm gương bị vấy chất bẩn nên không sáng, phải dùng bột đá mài kính và sức người lau chùi, cọ rửa thì mới được sạch sẽ, bóng sáng. Cũng vậy, vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì nhớ nghĩ về Giới mình đã thọ: “Giới này không khuyết, không thủng, không tì vết, không vẩn đục, rất rộng lớn, không trông chờ báo đáp, được bậc trí ngợi khen, khéo hoàn thiện, khéo thú hướng, khéo thọ trì.” Vị ấy sau khi tự nhớ nghĩ Giới rồi, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có các pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn nhờ nương tựa Giới nên tâm an tịnh rồi được hỷ lạc, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền được tiêu diệt; nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Đó gọi là vị Thánh đệ tử đa văn thọ trì trai theo Giới, cộng trú cùng Giới, nhờ Giới mà tâm an tịnh rồi được hỷ lạc, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có những pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt.

Lại nữa, này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì nhớ nghĩ về chư thiên như vầy: “Thật sự có cõi Tứ Thiên Vương. Cõi trời kia, nếu ai thành tựu niềm tin thì sau khi qua đời ở cõi này sẽ được sanh lên cõi kia. Ta cũng có được niềm tin đó. Cõi trời kia, nếu ai thành tựu giới, đa văn, bố thí, trí tuệ thì sau khi qua đời ở cõi này sẽ được sanh lên cõi kia. Ta cũng có được giới, đa văn, bố thí, trí tuệ ấy. Thật sự có cõi trời Ba Mươi Ba, cõi trời Diệm-ma, cõi trời Đâu-suất-đà, cõi trời Hóa Lạc, cõi trời Tha Hóa Lạc. Các cõi trời kia, nếu ai thành tựu niềm tin thì sau khi qua đời ở cõi này sẽ được sanh lên những cõi kia. Ta cũng có được niềm tin đó. Các cõi trời kia, nếu ai thành tựu giới, đa văn, bố thí, trí tuệ thì sau khi qua đời ở cõi này sẽ được sanh lên những cõi kia. Ta cũng có được giới, đa văn, bố thí, trí tuệ ấy.” Vị ấy sau khi nhớ nghĩ về chư thiên như vậy, với niềm tin, sự trì giới, đa văn, bố thí, trí tuệ theo chư thiên, nếu có niệm xấu ác khởi lên chúng liền bị tiêu diệt, nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt. Này nữ cư sĩ! Vị Thánh đệ tử đa văn duyên nơi chư thiên nên tâm an tịnh rồi được hỷ lạc, nếu có niệm xấu ác khởi lên thì chúng liền bị tiêu diệt, nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt.

Ví như vàng ròng bị lẫn tạp chất nên không thuần nhất, phải nhờ lửa, ống bễ, kềm, búa, chất khử và công sức lau chùi, nghiền mài, tinh lọc mới trở nên sáng bóng, thuần nhất. Cũng vậy, vị Thánh đệ tử đa văn khi trì trai thì nhớ nghĩ về chư thiên như vầy: “Thật sự có cõi Tứ Thiên Vương. Cõi trời kia, nếu ai thành tựu niềm tin thì sau khi qua đời ở cõi này sẽ được sanh lên cõi kia. Ta cũng có được niềm tin đó. Cõi trời kia, nếu ai thành tựu giới, đa văn, bố thí, trí tuệ thì sau khi qua đời ở cõi này sẽ được sanh lên cõi kia. Ta cũng có được giới, đa văn, bố thí, trí tuệ ấy. Thật sự có cõi trời Ba Mươi Ba, cõi trời Diệm-ma, cõi trời Đâu-suất-đà, cõi trời Hóa Lạc, cõi trời Tha Hóa Lạc. Các cõi trời kia, nếu ai thành tựu niềm tin thì sau khi qua đời ở cõi này sẽ được sanh lên những cõi kia. Ta cũng có được niềm tin đó. Các cõi trời kia, nếu ai thành tựu giới, đa văn, bố thí, trí tuệ thì sau khi qua đời ở cõi này sẽ được sanh lên những cõi kia. Ta cũng có được giới, đa văn, bố thí, trí tuệ ấy.” Vị ấy sau khi nhớ nghĩ về chư thiên như vậy, với niềm tin, trì giới, đa văn, bố thí, trí tuệ theo chư thiên, nếu có niệm xấu ác khởi lên chúng liền bị tiêu diệt, nếu có pháp ác bất thiện, ô uế thì chúng cũng bị tiêu diệt.

[0772b12] Này nữ cư sĩ! Nếu người nào thực hành tám điều trai giới của bậc Thánh như vậy thì phước đức hơn cả mười sáu lần đối với một vị vua trị vì và tự do thụ hưởng tiền tài vật báu vàng, bạc, ma-ni, trân châu, lưu ly, xà cừ,⁸ bích ngọc, san hô, lưu thiệu, tỳ-lưu, tỳ-lặc, mã não, đồi mồi, xích thạch, tuyền châu… trong mười sáu nước lớn như: Ương-già, Ma-kiệt-đà, Ca-thi, Câu-tát-la, Câu-lâu, Bàn-xà-la, A-nhiếp-bối, A-hòa-đàn-đê, Chi-đề, Bạt-kỳ, Bạt-sa, Bạt-la, Tô-ma, Tô-la-tra, Dụ-ni và Kiếm-phù.⁹

Này nữ cư sĩ! Ta nhân đây mà nói như vầy: “Dù được làm vua trong loài người vẫn không bằng niềm vui nơi cõi trời.” Năm mươi năm ở cõi nhân gian chỉ bằng một ngày một đêm ở cõi trời Tứ Thiên Vương. Ba mươi ngày đêm là một tháng, mười hai tháng là một năm, năm trăm năm như vậy là tuổi thọ của chư thiên cõi Tứ Thiên Vương. Này nữ cư sĩ! Nếu thiện nam hay thiện nữ nào thọ trì tám điều trai giới của bậc Thánh thì sau khi qua đời chắc chắn sẽ được sanh lên cõi trời Tứ Thiên Vương.

Này nữ cư sĩ! Ta nhân đây nên nói như vầy: “Dù được làm vua trong loài người vẫn không bằng niềm vui nơi cõi trời.” Một trăm năm ở cõi nhân gian chỉ bằng một ngày một đêm ở cõi trời Ba Mươi Ba. Ba mươi ngày đêm là một tháng, mười hai tháng là một năm, một ngàn năm như vậy là tuổi thọ của chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Này nữ cư sĩ! Nếu thiện nam hay thiện nữ nào thọ trì tám điều trai giới của bậc Thánh thì sau khi qua đời chắc chắn sẽ được sanh lên cõi trời Ba Mươi Ba.

[0772c03] Này nữ cư sĩ! Ta nhân đây nên nói như vầy: “Dù được làm vua trong loài người vẫn không bằng niềm vui nơi cõi trời.” Hai trăm năm ở cõi nhân gian chỉ bằng một ngày một đêm ở cõi trời Diệm-ma. Ba mươi ngày đêm là một tháng, mười hai tháng là một năm, hai ngàn năm như vậy là tuổi thọ của chư thiên cõi trời Diệm-ma.

Này nữ cư sĩ! Nếu thiện nam hay thiện nữ nào thọ trì tám điều trai giới của bậc Thánh thì sau khi qua đời chắc chắn sẽ được sanh lên cõi trời Diệm-ma. Này nữ cư sĩ! Ta nhân đây nên nói như vầy: “Dù được làm vua trong loài người vẫn không bằng niềm vui nơi cõi trời.” Bốn trăm năm ở cõi nhân gian chỉ bằng một ngày một đêm ở cõi trời Đâu-suất-đà. Như vậy, ba mươi ngày đêm là một tháng, mười hai tháng là một năm, bốn ngàn năm như vậy là tuổi thọ của chư thiên ở cõi trời Đâu-suất-đà.Này nữ cư sĩ! Nếu thiện nam hay thiện nữ nào thọ trì tám điều trai giới của bậc Thánh thì sau khi qua đời chắc chắn sẽ được sanh lên cõi trời Đâu-suất-đà.

Này nữ cư sĩ! Ta nhân đây nên nói như vầy: “Dù được làm vua trong loài người vẫn không bằng niềm vui nơi cõi trời.” Tám trăm năm ở cõi nhân gian chỉ bằng một ngày một đêm ở cõi trời Hóa Lạc.Ba mươi ngày đêm là một tháng, mười hai tháng là một năm, tám ngàn năm như vậy là tuổi thọ của chư thiên ở cõi trời Hóa Lạc. Này nữ cư sĩ! Nếu thiện nam hay thiện nữ nào thọ trì tám điều trai giới của bậc Thánh thì sau khi qua đời chắc chắn sẽ được sanh lên cõi trời Hóa Lạc.

Này nữ cư sĩ! Ta nhân đây nên nói như vầy: “Dù được làm vua trong loài người vẫn không bằng niềm vui nơi cõi trời.” Một ngàn sáu trăm năm ở cõi nhân gian chỉ bằng một ngày một đêm ở cõi trời Tha Hóa Lạc. Ba mươi ngày đêm là một tháng, mười hai tháng là một năm, mười sáu ngàn năm như vậy là tuổi thọ của chư thiên ở cõi trời Tha Hóa Lạc. Này nữ cư sĩ! Nếu thiện nam hay thiện nữ nào thọ trì tám điều trai giới của bậc Thánh thì sau khi qua đời chắc chắn sẽ được sanh lên cõi trời Tha Hóa Lạc.

Bấy giờ, Lộc Tử Mẫu Tỳ-xá-khư chắp tay hướng Phật rồi thưa:
– Bạch Thế Tôn! Tám điều trai giới của bậc Thánh thật là kỳ diệu, thật là hy hữu! Có nhiều lợi ích, nhiều phước quả, nhiều công đức và ảnh hưởng rộng khắp. Bạch Thế Tôn! Kể từ hôm nay cho đến trọn đời con xin thọ trì tám điều trai giới của bậc Thánh, tùy theo năng lực của mình mà bố thí và tu phước.

Sau khi nghe những lời Phật dạy, Lộc Tử Mẫu khéo léo thọ nhận vâng làm, cúi đầu lạy sát chân Phật, nhiễu quanh Phật ba vòng rồi ra về.

Đức Phật thuyết như vậy, Lộc Tử Mẫu Tỳ-xá-khư và các Tỳ-kheo nghe Phật giảng dạy xong đều hoan hỷ phụng hành.

Chú thích:
¹ Nguyên tác: Trì trai kinh 持齋經 (T.01. 0026.202. 0770a16). Tham chiếu: Trai kinh 齋經 (T.01. 0087. 0910c26); Ưu-bi-di-đọa-xá-ca kinh 優陂夷墮舍迦經 (T.01. 0088. 0912a15); Bát quan trai kinh 八關 齋經 (T.01. 0089. 0913a17); Tạp. 雜 (T.02. 0099.861-863. 0219b04-b18); Tăng. 增 (T.02. 0125.24.6. 0624b19); A. 3.70 - I. 205; A. 8.42 - IV. 251; A. 8.43 - IV. 255.
² Lộc Tử Mẫu Tỳ-xá-khư (鹿子母毘舍佉, Visākhā Migaramātā) còn gọi Tỳ-xá-khư mẫu.
³ Trai (齋, Uposatha) nghĩa là thanh tịnh nhờ sám hối tội chướng hoặc cẩn thận lời nói, hành động, tắm gội trai giới. Không ăn quá ngọ cũng gọi là “trai.”
⁴ Phóng ngưu nhi trai (放牛兒齋, gopālakūposatha): Giữ trai giới như cách đứa trẻ chăn bò.
⁵ Nguyên tác: Tận hình thọ (盡形壽): Suốt đời. Dường như bản Hán có sự nhầm lẫn vì ở các giới sau lại nói: “Một ngày nay và một đêm nay.” Giới bát quan trai có thể tự phát nguyện thọ trì trong một ngày một đêm. Tham chiếu: Trai kinh 齋經 (T.01. 0087. 0911a17): Suốt một ngày một đêm (盡一日 一夜); A. 8.42 - IV. 251: Jīvaṃ arahanto pāṇātipātaṃ pahāya... ahaṃ pajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ pāṇātipātaṃ pahāya... (Bậc A-la-hán trọn đời không sát sanh... tôi nay một ngày một đêm không sát sanh...).
⁶ Nguyên tác: Trì Phạm trai (持梵齋). Theo MĀ. 154, “Phạm” chính là Như Lai (梵是如來); [9] Trai kinh 齋經 (T.01. 0087. 0911b18) gọi là Trai niệm Phật (齋念佛).
⁷ Nguyên tác: Thiện thú hướng, chất trực, hành yếu, hành thú (善趣向,質直,行要,行趣). Tham chiếu: SĀ. 931: Đệ tử Thế Tôn hướng đến cõi lành, chân chánh, chất trực, thành tín và thực hành pháp, tùy thuận pháp; A. 3.70 - I. 205: Diệu hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn; trực hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn; ứng lý hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn; chân chánh hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn (HT. Thích Minh Châu dịch).
⁸ Nguyên tác: Sang-khư (蠰佉). Chữ 蠰 có nhiều cách phát âm, có thể đọc là “nhương” (如陽切), hoặc là “sang” (師莊切). Ở đây nên đọc là “sang-khư” do trực dịch từ chữ saṅkha, nghĩa là xà cừ (硨渠).
⁹ Ương-già (鴦迦, Aṅga), Ma-kiệt-đà (摩竭陀, Magadha), Ca-thi (迦尸, Kāsi), Câu-tát-la (拘薩羅, Kosala), Câu-lâu (拘樓, Kuru), Bàn-xà-la (般闍羅, Pañcāla), A-nhiếp-bối (阿攝貝, Assaka), A-hòa- đàn-đề (阿和檀提, Avanti), Chi-đề (枝提, Ceti), Bạt-kỳ (跋耆, Vajjī), Bạt-sa (跋蹉, Vaṃsa), Bạt-la (跋羅, Macchā), Tô-ma (蘇摩, Soma), Tô-la-tra (蘇羅吒, Sūrasena), Dụ-ni (喻尼, Yonā), Kiếm-phù (劍浮, Kamboja).