137. KINH THẾ GIAN¹

Tôi nghe như vầy:

Một thời, đức Phật du hóa nước Xá-vệ, ngụ tại Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
– Như Lai tự mình giác ngộ về thế gian và cũng dạy cho người khác biết rằng Như Lai đã thấy biết như thật² thế gian. Như Lai tự mình giác ngộ về sự tập khởi của thế gian và cũng dạy cho người khác biết rằng Như Lai đã đoạn trừ sự tập khởi của thế gian. Như Lai tự mình giác ngộ về sự diệt tận của thế gian và cũng dạy cho người khác biết rằng Như Lai đã giác ngộ về sự diệt tận của thế gian. Như Lai tự mình giác ngộ về con đường diệt tận³ của thế gian và cũng dạy cho người khác biết rằng Như Lai đã thực hành con đường diệt tận của thế gian.
Đối với những gì cần được hiểu biết đúng đắn, đầy đủ và toàn diện thì tất cả những điều đó Như Lai đã biết, đã thấy và đã chứng ngộ. Vì sao như vậy? Vì từ đêm Như Lai chứng ngộ Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác cho đến đêm nay sẽ đi vào tịch diệt trong cảnh giới Vô dư Niết-bàn,⁴ suốt thời gian đó, với những gì được nói ra, được ứng đối từ chính miệng của Như Lai thì tất cả những điều ấy là chân lý, không hư vọng, không lìa chân như,⁵ cũng không điên đảo, là chân lý chân thật.
Nếu nói về sư tử như thế nào thì nói về Như Lai cũng giống như vậy. Vì sao như vậy? Vì Như Lai thuyết giảng trước đại chúng thì được gọi là rống lên tiếng rống sư tử. Trong tất cả thế gian, chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, Sa-môn, Bà-la-môn, từ người cho đến trời, Như Lai là bậc Tịnh Thánh,⁶ Như Lai là bậc Vô Thượng Thanh Lương,⁷ tâm hết bứt rứt, thân hết nóng nảy, chân thật không hư vọng.
Bấy giờ, đức Thế Tôn nói kệ này:
Biết tất cả thế gian,
Thoát khỏi mọi thế gian,
Dạy bảo cho thế gian,
Biết như thật thế gian.
Đấng Đại Hùng Tối Tôn,
Vượt thoát mọi buộc ràng,
Diệt sạch tất cả nghiệp,
Sanh tử đều giải thoát.
Dù trời hoặc là người,
Thảy đều quy mạng Phật,
Đảnh lễ đức Như Lai,
Biển lớn sâu vô cùng.
Chư thiên, càn-thát-bà,⁸
Kính lạy đấng Giác Ngộ,
Chúng sanh trong tử sanh,
Đều cúi đầu đảnh lễ.
Đảnh lễ bậc Trí Sĩ,
Quy mạng đấng Thượng Nhân,
Vô ưu, lìa trần lụy, Vô ngại, các giải thoát.
Nên thường vui thiền định,
Sống viễn ly, tịch tĩnh,
Hãy tự mình thắp đuốc,
Thân mất,⁹ mất duyên may,¹⁰
Duyên mất sẽ buồn đau,
Là đọa trong địa ngục.
Đức Phật dạy như vậy, các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong đều hoan hỷ phụng hành.

Chú thích:

¹ Nguyên tác: Thế gian kinh 世間經 (T.01. 0026.137. 0645b10). Tham chiếu: Tạp. 雜 (T.02. 0099.894. 0224c27); A. 4.23 - II. 23; It. 121.
² Nguyên tác: Tri (知). Tham chiếu: Tạp. 雜 (T.02. 0099.894. 0224c27) gọi là “biết như thật” (如實知); A. 4.23 - II. 23 gọi là “sự giác ngộ tối thượng và hoàn toàn” (abhisambuddha).
³ Nguyên tác: Đạo tích (道跡, paṭipāda): Con đường. Nguyên tác bản Hán có khả năng thiếu chữ “diệt” (滅). Tạp. 雜 (T.02. 0099.894. 0224c27) ghi là “thế gian diệt đạo tích” (世間滅道跡). A. 4.23 - II. 23: Lokanirodhagāminī paṭipadā (con đường dẫn đến sự đoạn diệt thế gian). Bản dịch tham chiếu 2 bản kinh vừa nêu.
⁴ Vô dư Niết-bàn giới (無餘涅槃界, Anupādisesā nibbānadhātu).
⁵ Nguyên tác: Bất ly ư như (不離於如). Tham chiếu: A. 4.23 - II. 23: Sabbaṃ tam tatheva hoti, no aññathā (Tất cả những điều ấy chính thực là như vậy, không đổi khác), HT. Thích Minh Châu dịch.
⁶ Phạm Hữu (梵有, Brahmabhūta): Đấng Trong Sạch, bậc Tịnh Thánh. Bhūta ở đây được hiểu là một sinh loại mang nghĩa tôn kính.