114. KINH ƯU-ĐÀ-LA¹
 

Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật du hóa nước Xá-vệ, ngụ tại Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
– Ở giữa hội chúng, Ưu-đà-la La-ma tử2 thường nói như vầy: “Ngay nơi sanh mạng này, ta quán sát nó và cảm thọ nó, [ban đầu] không biết cội gốc của ung nhọt nhưng về sau lại biết hoàn toàn cội gốc của ung nhọt.” Ưu-đà-la Lama tử không biết tất cả mà tự xưng là biết tất cả,3 thật không có cảm thọ mà tự xưng là có cảm thọ. Ưu-đà-la La-ma tử thấy như vậy và nói như vậy; nếu quả đúng như vậy thì đó là bệnh, là ung nhọt, là gai nhọn; nếu như người không có nghĩ tưởng, đó là kẻ ngu si. Nếu có cảm thọ thì cảm thọ vắng lặng là vi diệu nhất, tức là cho đến cõi Phi tưởng phi phi tưởng.”
Ông ấy yêu thích tự thân, chấp thủ tự thân, đắm trước tự thân rồi tu tập cho đến cõi Phi tưởng phi phi tưởng. Sau khi qua đời, ông ta sanh vào cõi trời Phi tưởng phi phi tưởng. Sau khi chấm dứt tuổi thọ ở cõi trời ấy, ông ta trở lại nhân gian, sanh vào loài chồn.
Ở đây, Tỳ-kheo nói chân chánh, có thể nói như vầy: “Trong đời sống này, ta quán sát và cảm thọ chúng, không biết cội gốc của ung nhọt nhưng sau đó biết hoàn toàn cội gốc của ung nhọt.”
Tỳ-kheo quán sát chân chánh như thế nào? Là Tỳ-kheo biết sáu xúc xứ, biết sự tập khởi, biết sự đoạn diệt, biết vị ngọt, biết tai họa và biết sự xuất ly của chúng, với tuệ mà biết đúng như thật. Như vậy gọi là Tỳ kheo quán sát chân chánh.
Thế nào là Tỳ-kheo biết cảm thọ? Là Tỳ-kheo biết ba cảm thọ, biết sự tập khởi, biết sự đoạn diệt, biết vị ngọt, biết tai họa và biết sự xuất ly của chúng, với tuệ mà biết đúng như thật. Như vậy gọi là Tỳ-kheo biết cảm thọ.
Thế nào là Tỳ-kheo không biết cội gốc của ung nhọt, nhưng sau đó biết hoàn toàn cội gốc của ung nhọt? Là Tỳ-kheo biết hữu ái đã diệt, đã nhổ sạch gốc rễ của nó, khiến không thể sanh trở lại. Như vậy gọi là Tỳ kheo không biết cội gốc của ung nhọt, nhưng sau đó biết hoàn toàn cội gốc của ung nhọt.
Ung nhọt chính là thân này, là sắc thân bốn đại thô phù do cha mẹ sanh ra, được lớn lên nhờ ăn uống, được bao bọc bởi y phục, được chăm sóc bằng tắm rửa, là pháp vô thường, là pháp hủy hoại, là pháp tan rã, đây gọi là ung nhọt. Cội gốc của ung nhọt là ba ái: dục ái, sắc ái và vô sắc ái, đây gọi là cội gốc của ung nhọt. Ung nhọt là tất cả lậu hoặc, nghĩa là sáu xúc xứ: Lậu khi mắt thấy sắc, lậu khi tai nghe tiếng, lậu khi mũi ngửi mùi, lậu khi lưỡi nếm vị, lậu khi thân xúc chạm, lậu khi ý biết pháp. Như vậy gọi ung nhọt là tất cả lậu hoặc.
Này Tỳ-kheo! Như Lai đã thuyết giảng cho các thầy nghe về ung nhọt và cội gốc của ung nhọt. Như đấng Tôn sư thương yêu đệ tử, phát khởi lòng từ bi lớn, lân mẫn xót thương, mong họ được ý nghĩa và lợi ích, được an ổn và hân hoan, điều đó Như Lai đã thực hành, các thầy cũng nên tự mình thực hành. Hãy đến nơi vắng vẻ, ở trong núi rừng, hoặc bên gốc cây, hoặc một nơi yên tĩnh mà thiền tọa tư duy, chớ nên buông lung, hãy chuyên cần tinh tấn, đừng để hối tiếc về sau. Đó là lời giáo huấn của Như Lai, đó là lời khuyên bảo của Như Lai.
Đức Phật dạy như vậy, các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong đều hoan hỷ phụng hành.

Ghi chú

1 Nguyên tác: Ưu-đà-la kinh 優陀羅經 (T.01. 0026.114. 0603a03). Tham chiếu: S. 35.103 - IV. 83.
2 Ưu-đà-la La-ma tử (優陀羅羅摩子, Uddaka Rāmaputta): Vị đạo sĩ đã dạy cho Bồ-tát Tất-đạt-đa về pháp tu Phi tưởng phi phi tưởng xứ thiền.
3 Tham chiếu: MĀ. 17: Giữa đại chúng, ông Uất-đầu-lam đã nói như vầy: “Có thấy mà không thấy. Thế nào gọi là thấy mà không thấy? Như có thể thấy con dao nhưng không thể thấy được tánh sắc bén [của con dao]” (欝頭藍子在大眾中而作是說:有見不見,云何名見不見?如刀可見,刃不可見).