55. KINH NIẾT-BÀN¹

Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật du hóa nước Xá-vệ, ngụ tại Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
– Niết-bàn có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân. Nguyên nhân của Niết-bàn là gì? Giải thoát chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, giải thoát cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của giải thoát là gì? Không tham dục chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, không tham dục cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của không tham dục là gì? Nhàm chán chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, nhàm chán cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của nhàm chán là gì? Thấ y như thật, biế t như thậ t chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, thấ y như thật, biế t như thật cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của thấy như thật, biết như thật là gì? Định chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, định cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của định là gì? Lạc chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, lạc cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của lạc là gì? Khinh an chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, khinh an cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của khinh an là gì? Hỷ chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, hỷ cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của hỷ là gì? Hân hoan chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, hân hoan cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân củ a hân hoan là gì? Không hối tiếc chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, không hối tiếc cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của không hối tiếc là gì? Giữ giới chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, giữ giới cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của giữ giới là gì? Phòng hộ các căn chính là nguyên nhân.

Tuy nhiên, việc phòng hộ các căn cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của việc phòng hộ các căn là gì? Chánh niệm tỉnh giác chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, chánh niệm tỉnh giác cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của chánh niệm tỉnh giác là gì? Chánh tư duy chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, chánh tư duy cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của chánh tư duy là gì? Niề m tin chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, niề m tin cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của niề m tin là gì? Khổ chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, khổ cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của khổ là gì? Già chết chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, già chết cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của già chết là gì? Sanh chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, sanh cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của sanh là gì? Hữu chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, hữu cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của hữu là gì? Thủ² chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, thủ cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của thủ là gì? Ái chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, ái cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của ái là gì? Thọ³ chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, thọ cũng có nguyên nhân, chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của thọ là gì? Xúc⁴ chính là nguyên nhân. Tuy nhiên xúc cũng có nguyên nhân, chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của xúc là gì? Lục nhập⁵ chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, lục nhập cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của lục nhập là gì? Danh sắc chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, danh sắc cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của danh sắc là gì? Thức chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, thức cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của thức là gì? Hành chính là nguyên nhân. Tuy nhiên, hành cũng có nguyên nhân chứ không phải không có nguyên nhân.

Nguyên nhân của hành là gì? Vô minh chính là nguyên nhân.

[0491a04] Như vậy, duyên vô minh có hành, duyên hành có thức, duyên thức có danh sắc, duyên danh sắc có lục nhập, duyên lục nhập có xú c, duyên xú c có thọ, duyên thọ có ái, duyên ái có thủ, duyên thủ có hữu, duyên hữu có sanh, duyên sanh có già chết, duyên già chết mà có khổ.

Nhân khổ liề n có niềm tin, nhân niềm tin liề n có chánh tư duy, nhân chánh tư duy liề n có chánh niệm tỉnh giác; nhân có chánh niệm tỉnh giác liề n có sự phòng hộ các căn,... (cho đến) giữ giới, không hối tiếc, hân hoan, hỷ, khinh an, lạc, định, thấy như thật, biết như thật, nhàm chán, không tham dục, giải thoát; nhân giải thoát mới chứ ng đắc Niết-bàn.

Đức Phật dạy như vậy, các Tỳ-kheo nghe Phậ t dạy xong đều hoan hỷ phụng hành.

Chú Thích:
¹ Nguyên tác: Niết-bàn kinh 涅槃經 (T.01. 0026.55. 0490b29). Tham chiếu: S. 12.23 - II. 29.
² Nguyên tác: Thọ (受), được hiểu là “thủ” (取, upādāna).
³ Nguyên tác: Giác (覺), còn gọi là “thọ” (受, vedanā). Tham chiếu: MĀ. 29: Thế nào là biết như thật về thọ? Có 3 loại cảm thọ là cảm thọ vui, cảm thọ khổ và cảm thọ không vui không khổ. Đó là biết như thật về cảm thọ (云何知覺如真? 謂有三覺: 樂覺, 苦覺, 不苦不樂覺, 是謂知覺如真).
⁴ Canh lạc (更樂), cách dịch khác của “xúc” (觸, phassa).
⁵ Nguyên tác: Lụ c xứ (六處), còn gọi là “lục căn” (六根) hay “lục nhập” (六入).