52. KINH THỨC ĂN¹ (1)

Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật du hóa nước Xá-vệ, ngụ tại Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
– Luận về hữu ái thì không thể biết được khởi điểm đầu tiên của nó. Do trước kia vốn không có hữu ái, nhưng nay sanh khởi hữu ái, nhờ đó mới biết được nguyên nhân của hữu ái. Tuy nhiên, hữu ái cũng có thức ăn² chứ không phải không có thức ăn.

Vậy thức ăn của hữu ái là gì? Vô minh chính là thức ăn. Tuy nhiên, vô minh cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của vô minh là gì? Năm loại ngăn che chính là thức ăn. Tuy nhiên, năm loại ngăn che cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của năm loại ngăn che là gì? Ba hạnh xấu ác chính là thức ăn. Tuy nhiên, ba hạnh xấu ác cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của ba hạnh xấu ác là gì? Không phòng hộ các căn chính là thức ăn. Tuy nhiên, không phòng hộ các căn cũng có thức ăn, chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của không phòng hộ các căn là gì? Không chánh niệm tỉnh giác chính là thức ăn. Tuy nhiên, không chánh niệm tỉnh giác cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của không chánh niệm tỉnh giác là gì? Không chánh tư duy chính là thức ăn. Tuy nhiên, không chánh tư duy cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của không chánh tư duy là gì? Không có niềm tin chính là thức ăn.

Tuy nhiên, không có niềm tin cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của không có niềm tin là gì? Nghe pháp xấu ác chính là thức ăn. Tuy nhiên, nghe pháp xấu ác cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của nghe pháp xấu ác là gì? Gần gũi ác tri thức chính là thức ăn. Tuy nhiên, gần gũi ác tri thức cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của gần gũi ác tri thức là gì? Người xấu ác chính là thức ăn.

[0488a14] Như vậy, khi cùng gần gũi với người xấu ác thì sẽ cùng gần gũi với ác tri thức. Khi đã cùng gần gũi với ác tri thức thì sẽ cùng nghe pháp xấu ác. Khi đã cùng nghe pháp xấu ác thì sẽ không có niềm tin. Khi đã không có niềm tin thì sẽ không có chánh tư duy. Khi đã không có chánh tư duy thì sẽ không có chánh niệm tỉnh giác. Khi đã không có chánh niệm tỉnh giác thì sẽ không có sự hộ trì các căn. Khi đã không hộ trì các căn thì liền có đủ ba hạnh xấu ác. Khi đã có ba hạnh xấu ác liền có đủ năm loại ngăn che. Khi đã có năm loại ngăn che liền có đủ vô minh. Khi đã có vô minh liền có đủ hữu ái. Như vậy, hữu ái này do sự triển chuyển mà hình thành trọn vẹn.

Này các Tỳ-kheo! Biển cả cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.
Thức ăn của biển cả là gì? Sông lớn chính là thức ăn. Tuy nhiên, sông lớn cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của sông lớn là gì? Sông nhỏ chính là thức ăn. Tuy nhiên, sông nhỏ cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của sông nhỏ là gì? Khe núi lớn chính là thức ăn. Tuy nhiên, khe núi lớn cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của khe núi lớn là gì? Khe núi nhỏ chính là thức ăn. Tuy nhiên, khe núi nhỏ cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của khe núi nhỏ là gì? Hang núi, suối khe, ao hồ³ chính là thức ăn.

Tuy nhiên, hang núi, suối khe, ao hồ cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của suối nhỏ trong núi và ao hồ là gì? Nước mưa chính là thức ăn.

Khi trời có mưa lớn và khi đã mưa lớn thì nước mưa tràn ngập những hang núi, suối khe và ao hồ. Khi những hang núi, suối khe và ao hồ tràn ngập thì nước sẽ chảy vào tràn đầy các khe núi nhỏ. Khi những khe núi nhỏ tràn ngập rồi thì nước sẽ chảy vào tràn đầy những khe núi lớn. Khi những khe núi lớn tràn ngập rồi thì nước sẽ chảy vào tràn đầy các sông nhỏ. Khi những sông nhỏ tràn ngập rồi thì nước sẽ chảy vào tràn đầy các sông lớn. Khi những sông lớn tràn ngập rồi thì nước sẽ chảy vào đầy ắp biển cả. Do vậy, nước trong biển cả ấy sẽ dần dần đầy ắp.

[0488b05] Cũng như vậy, hữu ái cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn. Thức ăn của hữu ái là gì? Vô minh chính là thức ăn. Tuy nhiên, vô minh cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của vô minh là gì? Năm loại ngăn che chính là thức ăn. Tuy nhiên, năm loại ngăn che cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của năm loại ngăn che là gì? Ba hạnh xấu ác chính là thức ăn. Tuy nhiên, ba hạnh xấu ác cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của ba hạnh xấu ác là gì? Không phòng hộ các căn chính là thức ăn.

Tuy nhiên, không phòng hộ các căn cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của không phòng hộ các căn là gì? Không chánh niệm tỉnh giác chính là thức ăn. Tuy nhiên, không chánh niệm tỉnh giác cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của không chánh niệm tỉnh giác là gì? Tư duy không chân chánh chính là thức ăn. Tuy nhiên, tư duy không chân chánh cũng có thức ăn chứ không phải không có thứ c ăn.

Thức ăn của tư duy không chân chánh là gì? Không có niềm tin chính là thức ăn. Tuy nhiên, không có niềm tin cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của không có niềm tin là gì? Nghe pháp xấu ác chính là thức ăn. Tuy nhiên, sự nghe pháp xấu ác cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của sự nghe pháp xấu ác là gì? Gần gũi ác tri thức chính là thức ăn.

Tuy nhiên, gần gũi ác tri thức cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của gần gũi ác tri thức là gì? Người xấu ác chính là thức ăn.

Như vậy, khi cùng gần gũi với người xấu ác thì sẽ gần gũi với ác tri thức. Khi đã cùng gần gũi với ác tri thức thì sẽ cùng nghe pháp xấu ác. Khi đã cùng nghe pháp xấu ác thì sẽ không có niềm tin. Khi đã không có niềm tin thì sẽ không có chánh tư duy. Khi đã không có chánh tư duy thì sẽ không có chánh niệm tỉnh giác. Khi đã không có chánh niệm tỉnh giác thì sẽ không có sự hộ trì các căn. Khi đã không hộ trì các căn thì liền có đủ ba hạnh xấu ác. Khi đã có ba hạnh xấu ác liền có đủ năm loại ngăn che. Khi đã có năm loại ngăn che liền có đủ vô minh. Khi đã có vô minh liền có đủ hữu ái. Như vậy, hữu ái này do sự triển chuyển mà hình thành trọn vẹn.

Minh và Giải thoát cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của Minh và Giải thoát là gì? Bảy giác chi chính là thức ăn. Tuy nhiên, bảy giác chi cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của bảy giác chi là gì? Bốn niệm xứ chính là thức ăn. Tuy nhiên, bốn niệm xứ cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của bốn niệm xứ là gì? Ba diệu hạnh chính là thức ăn. Tuy nhiên, ba diệu hạnh cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của ba diệu hạnh là gì? Phòng hộ các căn chính là thức ăn. Tuy nhiên, phòng hộ các căn cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của phòng hộ các căn là gì? Chánh niệm tỉnh giác chính là thức ăn.

Tuy nhiên, chánh niệm tỉnh giác cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của chánh niệm tỉnh giác là gì? Chánh tư duy chính là thức ăn. Tuy nhiên, chánh tư duy cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của chánh tư duy là gì? Niềm tin chính là thức ăn. Tuy nhiên, niềm tin cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của niềm tin là gì? Nghe phá p lành chính là thức ăn. Tuy nhiên, nghe pháp lành cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của nghe pháp lành là gì? Gần gũi thiện tri thức chính là thức ăn. Tuy nhiên, gần gũi thiện tri thức cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của gần gũi thiện tri thức là gì? Người hiền thiện chính là thức ăn.

[0488c11] Như vậy, khi cùng gần gũi với người hiền thiện thì sẽ cùng gần gũi thiện tri thức. Khi đã cùng gũi thiện tri thức thì sẽ cùng nghe phá p lành. Khi đã được nghe phá p lành thì sẽ có đủ niềm tin. Khi đã có niềm tin thì sẽ đầy đủ chánh tư duy. Khi đã có chánh tư duy thì sẽ có đủ chánh niệm tỉnh giác. Khi đã có chánh niệm tỉnh giác thì sẽ có đủ sự phòng hộ các căn. Khi đã có sự phòng hộ các căn thì sẽ có đủ ba diệu hạnh. Khi đã có ba diệu hạnh thì sẽ có đủ bốn niệm xứ. Khi đã có bốn niệm xứ thì sẽ có đủ bảy giác chi. Khi đã có bảy giác chi thì sẽ có đủ Minh và Giải thoát. Như vậy, Minh và Giải thoát này do sự triển chuyển mà thành tựu trọn vẹn.

Biển cả cũng có thức ăn, chứ không phải không có thức ăn.
Thức ăn của biển cả là gì? Sông lớn chính là thức ăn. Tuy nhiên, sông lớn cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của sông lớn là gì? Sông nhỏ chính là thức ăn. Tuy nhiên, sông nhỏ cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của sông nhỏ là gì? Khe núi lớn chính là thức ăn. Tuy nhiên, khe núi lớn cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của khe núi lớn là gì? Khe núi nhỏ chính là thức ăn. Tuy nhiên, khe núi nhỏ cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của khe núi nhỏ là gì? Hang núi, suối khe và ao hồ chính là thức ăn. Tuy nhiên, hang núi, suối khe và ao hồ cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của hang núi, suối khe và ao hồ là gì? Nước mưa chính là thức ăn.

Khi trời mưa lớn và đã mưa lớn thì nước mưa tràn ngập những hang núi, suối khe và ao hồ. Khi những hang núi, suối khe và ao hồ tràn ngập thì nước sẽ chảy vào tràn đầy các khe núi nhỏ. Khi những khe núi nhỏ tràn ngập rồ i thì nước sẽ chảy vào tràn đầy những khe núi lớn. Khi những khe núi lớn tràn ngập rồi thì nước sẽ chảy vào tràn đầy các sông nhỏ. Khi những sông nhỏ tràn ngập rồi thì nước sẽ chảy vào tràn đầy các sông lớn. Khi những sông lớn tràn ngập rồi thì nước sẽ chảy vào đầy ắp biển cả. Như vậy, biển cả ấy sẽ dần dần đầy ắp.

[0489a01] Cũng vậy, Minh và Giải thoát cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của Minh và Giải thoát là gì? Bảy giác chi chính là thức ăn. Tuy nhiên, bảy giác chi cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của bảy giác chi là gì? Bốn niệm xứ chính là thức ăn. Tuy nhiên, bốn niệm xứ cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của bốn niệm xứ là gì? Ba diệu hạnh chính là thức ăn. Tuy nhiên, ba diệu hạnh cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của ba diệu hạnh là gì? Phòng hộ các căn chính là thức ăn. Tuy nhiên, phòng hộ các căn cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của phòng hộ các căn là gì? Chánh niệm tỉnh giác chính là thức ăn.

Tuy nhiên, chánh niệm tỉnh giác cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của chánh niệm tỉnh giác là gì? Chánh tư duy chính là thức ăn. Tuy nhiên, chánh tư duy cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của chánh tư duy là gì? Niềm tin chính là thức ăn. Tuy nhiên, niềm tin cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của niềm tin là gì? Nghe phá p lành chính là thức ăn. Tuy nhiên, nghe phá p lành cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của nghe phá p lành là gì? Gần gũi thiện tri thức chính là thức ăn.

Tuy nhiên, gần gũi thiện tri thức cũng có thức ăn chứ không phải không có thức ăn.

Thức ăn của gần gũi thiện tri thức là gì? Người hiền thiện chính là thức ăn.
Như vậy, khi cùng gần gũi với người hiền thiện thì sẽ cùng gần gũi với thiện tri thức. Khi đã cùng gũi thiện tri thức thì sẽ cùng nghe pháp lành. Khi đã được nghe pháp lành thì sẽ có đủ niềm tin. Khi đã có niềm tin thì sẽ đầy đủ chánh tư duy. Khi đã có chánh tư duy thì sẽ có đủ chánh niệm tỉnh giác. Khi đã có chánh niệm tỉnh giác thì sẽ có đủ sự phòng hộ các căn. Khi đã có sự phòng hộ các căn thì sẽ có đủ ba diệu hạnh. Khi đã có ba diệu hạnh thì sẽ có đủ bốn niệm xứ. Khi đã có bốn niệm xứ thì sẽ có đủ bảy giác chi. Khi đã có bảy giác chi thì sẽ có đủ Minh và Giải thoát. Như vậy, Minh và Giải thoát này do sự triển chuyển mà thành tựu trọn vẹn.

Đức Phật dạy như vậy, các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong đều hoan hỷ phụng hành.

Chú Thích:
¹ Nguyên tác: Thực kinh, thượng 食經, 上 (T.01. 0026.52. 0487c24). Tham chiếu: Bổn tế kinh 本際經 (T.01. 0026.51. 0487b03); Thực kinh, hạ 食經, 下 (T.01. 0026.53. 0489a25); Bổn tướng ỷ trí kinh 本相猗致經 (T.01. 0036. 0819c19); Duyên bổn trí kinh 緣本致經 (T.01. 0037. 0820b21); A. 10.61 - V. 113; A. 10.62 - V. 116.
² Thực (食, āhāra): Thức ăn.
³ Sơn nham khê gian bình trạch (山巖溪㵎平澤): Hang núi, suối khe, ao hồ.