24. KINH SƯ TỬ HỐNG¹

Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật du hóa nước Xá-vệ, ngụ tại Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ, đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỳ-kheo an cư mùa mưa tại nước Xá-vệ. Lúc đó, Tôn giả Xá-lợi-phất cũng đến nước Xá-vệ để an cư mùa mưa.
Thế rồi, trải qua ba tháng an cư mùa mưa tại nước Xá-vệ xong, việc khâu vá y áo hoàn tất, Tôn giả Xá-lợi-phất đắp y, ôm bát, đi đến chỗ đức Phật. Đến nơi, Tôn giả lạy sát chân Phật rồi ngồi sang một bên và thưa:
– Bạch Thế Tôn, con ở nước Xá-vệ an cư mùa mưa vừa xong. Bạch Thế Tôn, bây giờ con muốn du hóa trong nhân gian.
Đức Phật dạy:
– Này Xá-lợi-phất! Thầy hãy đến nơi nào thầy muốn. Những ai chưa được độ thì thầy hãy hóa độ họ, những ai chưa được giải thoát thì thầy hãy giáo hóa khiến họ được giải thoát, những ai chưa chứng Niết-bàn thì thầy hãy khai mở để họ chứng đắc Niết-bàn. Này Xá-lợi-phất, hãy đến những nơi mà thầy muốn.
[0452c03] Bấy giờ, nghe đức Phật dạy như vậy, Tôn giả Xá-lợi-phất khéo ghi nhớ, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, lạy sát chân Phật, nhiễu quanh ba vòng, xong lui ra trở về phòng riêng, dọn dẹp giường ghế, xếp y, ôm bát, rời khỏi phòng và đi du hóa trong nhân gian.
Sau khi Tôn giả Xá-lợi-phất đi không bao lâu, có một vị đồng Phạm hạnh đang ở trước Phật, tỏ vẻ bất mãn, thưa rằng:
– Bạch Thế Tôn, hôm nay Tôn giả Xá-lợi-phất đã khinh miệt con rồi đi du hóa trong nhân gian.
Nghe vậy, đức Phật liền bảo một vị Tỳ-kheo:
– Thầy hãy đến chỗ Xá-lợi-phất và nói: “Đức Thế Tôn truyền gọi thầy. Bởi vì khi thầy vừa đi không bao lâu, có một vị đồng Phạm hạnh ở trước Như Lai, tỏ vẻ bất mãn rồi thưa như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, hôm nay Tôn giả Xá-lợi-phất đã khinh miệt con rồi đi du hóa trong nhân gian.’”
Vâng lời Phật dạy, vị Tỳ-kheo liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Phật rồi đi.
Bấy giờ, Tôn giả A-nan đang đứng sau Phật, cầm quạt hầu Ngài.
Sau khi vị Tỳ-kheo đi không lâu, Tôn giả A-nan cầm khóa cửa, đi đến khắp các phòng, gặp Tỳ-kheo nào cũng đều nói rằng:
– Lành thay, thưa chư Tôn! Hãy nhanh chóng đi đến giảng đường, vì hôm nay Tôn giả Xá-lợi-phất sẽ đứng trước Thế Tôn mà rống lên tiếng rống sư tử. Những gì Tôn giả Xá-lợi-phất nói ra thảy đều sâu xa, tịch tĩnh trong tịch tĩnh, tuyệt diệu trong tuyệt diệu. Những lời như vậy, sau khi các vị và tôi được nghe rồi, phải khéo đọc tụng, tu tập và ghi nhớ.
Lúc ấy, nghe Tôn giả A-nan nói như vậy, các Tỳ-kheo đều đi đến giảng đường.
Bấy giờ, Tỳ-kheo kia đi đến chỗ Tôn giả Xá-lợi-phất rồi thưa: “Đức Thế Tôn truyền gọi thầy. Bởi vì khi thầy vừa đi không bao lâu, có một vị đồng Phạm hạnh ở trước đức Phật, tỏ vẻ bất mãn và thưa: ‘Bạch Thế Tôn, hôm nay Tôn giả Xá-lợi-phất đã khinh miệt con rồi đi du hóa trong nhân gian.’”
Khi nghe như vậy xong, Tôn giả Xá-lợi-phất liền rời chỗ ngồi, đi đến chỗ đức Phật, lạy sát chân Ngài rồi ngồi sang một bên. Đức Phật liền hỏi:
– Này Xá-lợi-phất! Thầy vừa đi không bao lâu, có một vị đồng Phạm hạnh ở trước Như Lai và nói rằng: “Bạch Thế Tôn, hôm nay Tôn giả Xá-lợi-phất đã khinh miệt con rồi đi du hóa trong nhân gian.” Này Xá-lợi-phất, có thật là thầy đã khinh miệt một vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian không?
[0453a01] Tôn giả Xá-lợi-phất thưa:
– Bạch Thế Tôn! Nếu người nào không niệm thân trên thân² thì người ấy mới khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn, con đã khéo thực hành niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
Bạch Thế Tôn! Như con bò bị gãy cặp sừng, tánh nó rất nhường nhịn, rất hiền lành, dễ sai khiến, dễ chế ngự. Nó đi từ thôn này đến thôn khác, từ xóm này đến xóm nọ, những nơi mà nó đi qua không có gì bị xâm phạm. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy. Tâm của con như con bò bị gãy sừng, không gây thù chuốc oán, không sân hận não hại, rộng lớn vô biên, khéo tu tập, đầy khắp tất cả thế gian, thành tựu và an trụ. Bạch Thế Tôn, nếu ai không thực hành niệm thân trên thân thì người ấy mới có thái độ khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn, con đã khéo niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
Bạch Thế Tôn! Như người Chiên-đà-la³ bị chặt cả hai tay, tâm ý rất thấp hèn. Người đó đi từ thôn này đi đến thôn khác, đi từ xóm này qua đến xóm nọ, những nơi người ấy đi qua không có gì bị xâm phạm. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy. Tâm con giống như một người Chiên-đà-la bị chặt cả hai tay, không gây thù chuốc oán, không sân hận não hại, rộng lớn vô biên, khéo léo tu tập, đầy khắp tất cả thế gian, thành tựu và an trụ. Bạch Thế Tôn! Nếu ai không thực hành niệm thân trên thân thì người ấy mới có thái độ khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn, con đã khéo niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
Bạch Thế Tôn! Như mặt đất dung nạp mọi thứ dù sạch hay dơ, đại tiện, tiểu tiện, mũi dãi, nước miếng, nhưng mặt đất không vì thế mà khởi sự thương ghét, không xem đó là sỉ nhục hay xấu xa, không hổ cũng không thẹn. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy. Tâm con như mặt đất kia, không gây thù chuốc oán, không sân hận não hại, rộng lớn vô biên, khéo léo tu tập, đầy khắp tất cả thế gian, thành tựu và an trụ. Bạch Thế Tôn! Nếu ai không thực hành niệm thân trên thân thì người ấy mới có thái độ khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn! Con đã khéo niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
Bạch Thế Tôn! Ví như dòng nước có thể cuốn trôi mọi thứ, dù sạch hay dơ, đại tiện, tiểu tiện, mũi dãi, nước miếng, nhưng dòng nước ấy không vì thế mà có sự thương ghét, không xem đó là sự sỉ nhục hay xấu xa, không hổ cũng không thẹn. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy. Tâm con như dòng nước kia, không gây thù chuốc oán, không sân hận não hại, rộng lớn vô biên, khéo léo tu tập, đầy khắp tất cả thế gian, thành tựu và an trụ. Bạch Thế Tôn! Nếu ai không thực hành niệm thân trên thân thì người ấy mới có thái độ khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn! Con đã khéo niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
[0453b03] Bạch Thế Tôn! Như ngọn lửa đốt cháy mọi thứ, dù sạch hay dơ, đại tiện, tiểu tiện, mũi dãi, nước miếng, nhưng ngọn lửa không vì thế mà có sự thương ghét, không xem đó là sự sỉ nhục hay xấu xa, không hổ cũng không thẹn. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy. Tâm con như ngọn lửa kia, không gây thù chuốc oán, không sân hận não hại, rộng lớn vô biên, khéo léo tu tập, đầy khắp tất cả thế gian, thành tựu và an trụ. Bạch Thế Tôn! Nếu ai không thực hành niệm thân trên thân thì người ấy mới có thái độ khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn! Con đã khéo niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
Bạch Thế Tôn! Như ngọn gió thổi bay mọi vật, dù sạch hay dơ, đại tiện, tiểu tiện, mũi dãi, nước miếng, nhưng ngọn gió kia cũng không vì thế mà có sự thương ghét, không xem đó là sự sỉ nhục hay xấu xa, không hổ cũng không thẹn. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy. Tâm con như ngọn gió kia, không gây thù chuốc oán, không sân hận não hại, rộng lớn vô biên, khéo léo tu tập, đầy khắp tất cả thế gian, thành tựu và an trụ. Bạch Thế Tôn! Nếu ai không thực hành niệm thân trên thân thì người ấy mới có thái độ khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn! Con đã khéo niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
Bạch Thế Tôn! Như cây chổi quét sạch mọi thứ, dù sạch hay dơ, đại tiện, tiểu tiện, mũi dãi, nước miếng, nhưng cây chổi không vì thế mà có sự thương ghét, không xem đó là sự sỉ nhục hay xấu xa, không hổ cũng không thẹn. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy. Tâm con như cây chổi kia, không gây thù chuốc oán, không sân hận não hại, rộng lớn vô biên, khéo léo tu tập, đầy khắp tất cả thế gian, thành tựu và an trụ. Bạch Thế Tôn! Nếu ai không thực hành niệm thân trên thân thì người ấy mới có thái độ khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn! Con đã khéo niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
Bạch Thế Tôn! Như tấm giẻ lau có thể lau chùi mọi thứ, dù sạch hay dơ, đại tiện, tiểu tiện, mũi dãi, nước miếng, nhưng tấm giẻ lau không vì thế mà có sự thương ghét, không xem đó là sự sỉ nhục hay xấu xa, không hổ cũng không thẹn. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy. Tâm con như tấm giẻ lau kia, không gây thù chuốc oán, không sân hận não hại, rộng lớn vô biên, khéo léo tu tập, đầy khắp tất cả thế gian, thành tựu và an trụ. Bạch Thế Tôn! Nếu ai không thực hành niệm thân trên thân thì người ấy mới có thái độ khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn! Con đã khéo niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
[0453c01] Bạch Thế Tôn! Như cái bình đựng dầu mỡ bị rạn nứt nhiều chỗ, người ta đổ đầy mỡ vào rồi để nó dưới ánh mặt trời, dầu chảy rỉ khắp nơi, thấm ướt khắp cả. Nếu người có mắt đến đứng bên cạnh, sẽ thấy cái bình đựng dầu mỡ bị rạn nứt nhiều chỗ, lại đựng đầy mỡ rồi để nó dưới ánh mặt trời, dầu chảy rỉ khắp nơi, thấm ướt khắp cả. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy, con thường quán thân này có chín lỗ, các thứ bất tịnh chảy rỉ khắp thân, thấm ướt khắp cả. Bạch Thế Tôn! Nếu ai không thực hành niệm thân trên thân thì người ấy mới có thái độ khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn! Con đã khéo niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
Bạch Thế Tôn! Như có người trẻ tuổi, thường yêu thương và chăm sóc thân thể của mình nên tắm gội sạch sẽ rồi dùng hương thoa khắp thân, mặc y phục sạch đẹp, đeo vòng ngọc trang sức, chải chuốt râu tóc, đầu đội tràng hoa. Bấy giờ, nếu lấy xác rắn, xác chó, hoặc xác người chết đã thâm xanh, sình trướng, thối rữa, rỉ nước dơ rồi đeo vào cổ người ấy thì người ấy sẽ ôm lòng hổ thẹn, rất ghê tởm những thứ dơ bẩn đó. Bạch Thế Tôn! Con cũng như vậy, con thường quán sát những chỗ hôi thối trong thân này, trong lòng cảm thấy hổ thẹn, rất ghê tởm những thứ dơ bẩn đó. Bạch Thế Tôn! Nếu ai không thực hành niệm thân trên thân thì người ấy mới có thái độ khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian. Bạch Thế Tôn! Con đã khéo niệm thân trên thân thì làm sao con lại có thể khinh miệt vị đồng Phạm hạnh rồi đi du hóa trong nhân gian?
Lúc ấy, vị Tỳ-kheo kia liền từ chỗ ngồi đứng dậy, lạy sát chân Phật và bạch:
– Bạch Thế Tôn, con xin sám hối! Bạch Thiện Thệ, con xin sám hối! Con như ngu, như si, như người bất định, như người bất thiện. Vì sao như thế? Vì con đã dùng lời dối trá để vu khống Tỳ-kheo Xá-lợi-phất, là bậc Phạm hạnh thanh tịnh. Bạch Thế Tôn! Nay con xin sám hối tội lỗi, kính mong Thế Tôn chấp nhận cho! Sau khi đã bày tỏ sám hối rồi thì về sau, con sẽ không tái phạm nữa.
Đức Phật dạy:
– Đúng vậy, này Tỳ-kheo! Thầy thật như ngu, như si, như người bất định, như người bất thiện. Vì sao như thế? Vì thầy đã dùng toàn lời dối trá, không chút chân thật để vu khống Tỳ-kheo Xá-lợi-phất Phạm hạnh thanh tịnh. Thầy có thể sám hối tội lỗi, đã tỏ bày ăn năn rồi, sau này sẽ không còn tạo tội nữa. Nếu có người nào sám hối tội lỗi, đã tỏ bày ăn năn và sau này không còn tạo tội nữa thì người như thế sẽ được trưởng thành trong giáo pháp, chẳng bị suy giảm.
Thế rồi, đức Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:
– Thầy nên nhanh chóng nhận sự sám hối tội lỗi của người ngu si kia, chớ để đầu của Tỳ-kheo ấy bị vỡ ra thành bảy mảnh ngay trước mắt thầy.
Vì thương xót Tỳ-kheo kia, Tôn giả Xá-lợi-phất liền nhận sự sám hối tội lỗi của thầy ấy.
Đức Phật dạy như vậy, Tôn giả Xá-lợi-phất và các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật dạy xong đều hoan hỷ phụng hành.

Chú Thích
¹ Nguyên tác: Sư tử hống kinh 師子吼經 (T.01. 0026.24. 0452b22). Tham chiếu: Tăng. 增 (T.02. 0125.37.6. 0712c12); A. 9.11 - IV. 373.
² Nguyên tác: Thân thân niệm (身身念, kāye kāyagatāsati): Chánh niệm về thân hành, bên trong và cả bên ngoài thân.
³ Chiên-đà-la (旃陀羅, Caṇḍāla), người thuộc giai cấp cùng đinh.