11. KINH VÍ DỤ VỀ HẠT MUỐI¹

Tôi nghe như vầy:
Một thời, đức Phật du hóa nước Xá-vệ, ngụ tại Thắng Lâm, vườn Cấp Cô Độc.
Bấy giờ, Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:
– Tùy theo nghiệp con người đã tạo mà phải thọ nhận quả báo của nghiệp đó. Như vậy, nếu không thực hành Phạm hạnh thì không thể dứt hết khổ đau. Hoặc nói như vầy, tùy theo nghiệp con người đã tạo mà phải thọ nhận quả báo của nghiệp đó. Như vậy, nếu thực hành Phạm hạnh thì sẽ dứt hết khổ đau. Vì sao như vậy?
Vì nếu có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ ở địa ngục. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ ở địa ngục? Nghĩa là, vì người ấy không tu thân, không tu giới, không tu tâm, không tu tuệ nên thọ mạng rất ngắn. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ ở địa ngục. Ví như có người bỏ một lạng muối vào trong một ít nước, muốn làm cho nước mặn để không thể uống được, các thầy nghĩ sao? Một lạng muối đó có thể làm cho một ít nước mặn, không thể uống được chăng?
Các Tỳ-kheo thưa:
– Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Vì sao như vậy? Vì muối nhiều mà nước ít nên có thể làm cho mặn, không thể uống được.
– Cũng vậy, nếu có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ ở địa ngục. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ ở địa ngục? Nghĩa là, vì người ấy không tu thân, không tu giới, không tu tâm, không tu tuệ nên thọ mạng rất ngắn. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ ở địa ngục.
Lại nữa, nếu có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại? Nghĩa là, vì người ấy tu thân, tu giới, tu tâm, tu tuệ nên thọ mạng rất dài. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại. Ví như có người bỏ một lạng muối xuống sông Hằng, muốn làm cho nước mặn để không thể uống được, các thầy nghĩ sao? Một lạng muối đó có thể làm cho nước sông Hằng mặn để không thể uống được chăng?
Các Tỳ-kheo đáp:
[0433b07] – Không thể được, bạch Thế Tôn! Vì sao như vậy? Vì nước sông Hằng rất nhiều mà một lạng muối thì quá ít, do đó không thể làm nước mặn đến nỗi không uống được.
– Cũng vậy, có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại? Nghĩa là, vì người ấy tu thân, tu giới, tu tâm, tu tuệ nên thọ mạng rất dài. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại.
Lại nữa, nếu có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong địa ngục. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong địa ngục? Nghĩa là, vì người ấy không tu thân, không tu giới, không tu tâm, không tu tuệ nên thọ mạng rất ngắn. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong địa ngục, giống như có người cưỡng đoạt dê của người khác. Thế nào là người cưỡng đoạt dê của người khác? Nghĩa là, người cưỡng đoạt dê ấy, hoặc là vua, hoặc là quan vô cùng uy thế, còn người chủ dê kia thì nghèo cùng và yếu thế. Vì là kẻ yếu thế nên phải van lơn đủ cách, chắp tay cầu xin rồi nói như vầy: “Thưa ngài, mong ngài trả lại dê cho tôi hoặc trả lại tiền bằng giá mua dê.” Đây gọi là có người cưỡng đoạt dê của kẻ khác. Cũng vậy, có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ ở địa ngục. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ ở địa ngục? Nghĩa là, vì người ấy không tu thân, không tu giới, không tu tâm, không tu tuệ nên thọ mạng rất ngắn. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong địa ngục.
Lại nữa, có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong hiện tại. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ ngay trong hiện tại. Nghĩa là, vì người ấy tu thân, tu giới, tu tâm, tu tuệ nên thọ mạng rất dài. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong hiện tại, giống như có người tuy trộm dê của kẻ khác nhưng bị chủ dê đến đoạt lại. Thế nào là người tuy trộm dê của kẻ khác nhưng bị chủ dê đến đoạt lại? Nghĩa là, người trộm dê nghèo cùng và cô thế, còn người chủ dê kia hoặc là vua hoặc là quan nên vô cùng uy lực, vì có uy lực nên bắt trói người lấy trộm và đoạt dê lại. Đây gọi là có người tuy trộm dê của kẻ khác nhưng bị người chủ đoạt trở lại. Cũng vậy, có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại? Nghĩa là, vì người ấy tu thân, tu giới, tu tâm, tu tuệ nên thọ mạng rất dài. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại.
[0433c09] Lại nữa, nếu có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong địa ngục. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong địa ngục? Nghĩa là, vì người ấy không tu thân, không tu giới, không tu tâm, không tu tuệ nên thọ mạng rất ngắn. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong địa ngục, giống như có người nợ kẻ khác năm tiền nên bị chủ nợ bắt trói, cho đến chỉ nợ một tiền cũng bị chủ nợ bắt trói. Thế nào là người nợ kẻ khác năm tiền nên bị chủ nợ bắt trói, cho đến chỉ nợ một tiền cũng bị chủ nợ bắt trói? Nghĩa là người mắc nợ kia nghèo cùng và cô thế, người kia vì nghèo cùng và cô thế nên nợ kẻ khác năm tiền liền bị chủ nợ bắt trói, cho đến chỉ nợ một tiền cũng bị chủ nợ bắt trói. Đây là trường hợp có người nợ kẻ khác năm tiền nên bị chủ nợ bắt trói, cho đến chỉ nợ một tiền cũng bị bắt trói. Cũng vậy, có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong địa ngục. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong địa ngục? Nghĩa là, vì người ấy không tu thân, không tu giới, không tu tâm, không tu tuệ nên thọ mạng rất ngắn. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong địa ngục.
Lại nữa, có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại? Nghĩa là, vì người ấy tu thân, tu giới, tu tâm, tu tuệ nên thọ mạng rất dài. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại, giống như có người tuy mắc nợ một trăm tiền nhưng không bị chủ nợ bắt trói, cho đến ngàn vạn tiền cũng không bị chủ nợ bắt trói. Thế nào là người tuy mắc nợ một trăm tiền cũng không bị chủ nợ bắt trói, cho đến nợ ngàn vạn tiền cũng không bị chủ nợ bắt trói? Nghĩa là, người mắc nợ có vô lượng tài sản và có thế lực rất lớn, nhờ đó nên người ấy tuy mắc nợ trăm tiền vẫn không bị chủ nợ bắt trói, cho đến nợ ngàn vạn tiền cũng không bị chủ nợ bắt trói. Đây gọi là có người tuy mắc nợ trăm tiền vẫn không bị chủ nợ bắt trói, cho đến nợ ngàn vạn tiền cũng vẫn không bị chủ nợ bắt trói. Cũng vậy, có người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại. Thế nào là người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại? Nghĩa là, vì người ấy tu thân, tu giới, tu tâm, tu tuệ nên thọ mạng rất dài. Đây là trường hợp người tạo nghiệp bất thiện thì phải thọ nhận quả báo khổ trong đời hiện tại. Trong đời hiện tại, cho dù phải thọ nhận nghiệp báo thiện hay ác nhưng người này vẫn cảm thấy thanh thản, nhẹ nhàng.
[0434a09] Đức Phật dạy như vậy, các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong đều hoan hỷ phụng hành.

Chú Thích:
¹ Nguyên tác: Diêm dụ kinh 鹽喻經 (T.01. 0026.11. 0433a12). Tham chiếu: A. 3.100 - I. 249.